در سیستم های انتقال مواد، نوار نقاله یکی از تجهیزات مهم در خطوط تولید و جابهجایی محسوب می شود که نقش مهمی در بهره وری، ایمنی و کاهش هزینه های عملیاتی ایفا می کند. انحراف یا کجروی تسمه یکی از مشکلاتی است که ممکن است با آن روبرو شوید. این مورد در صورت بی توجهی می تواند منجر به سایش زودهنگام تسمه، آسیب به رولیک ها و سازه، توقف خط تولید و افزایش هزینه های تعمیر و نگهداری شود. به همین خاطر توصیه می کنیم شناخت دقیق این مشکل و دلایل بروز آن، برای اپراتورها، تکنسین ها و مدیران فنی اهمیت ویژه ای دارد.
انحراف نوار نقاله معمولاً نتیجه مجموعه ای از عوامل مکانیکی، نصب نادرست، شرایط نامناسب بارگذاری یا فرسودگی اجزا است و به ندرت تنها یک علت مشخص دارد. برای این که اطلاعات کافی در این مورد داشته باشید در این مقاله قصد داریم به پارامترهای مهم در این مورد بپردازیم.
بررسی عوامل تصادفی مؤثر بر انحراف نوار نقاله
در این بخش قصد داریم به بررسی عوامل تصادفی مؤثر بر انحراف نوار نقاله بپردازیم.
گیر کردن جسم خارجی
وجود اجسام خارجی در سازه یا مسیر حرکت نوار نقاله می تواند منجر به تماس لبه های تسمه با بدنه دستگاه شود. این تماس ناخواسته، مسیر حرکت تسمه را مختل کرده و در نهایت منجر به انحراف نوار نقاله خواهد شد.
تأثیر شرایط محیطی
در نوار نقاله های فضای باز، عوامل مختلف اعم از وزش باد، تابش مستقیم خورشید و بارش باران یا برف می توانند تعادل عملکرد تسمه را بر هم بزنند. این شرایط با ایجاد کشیدگی نامتقارن یا تغییر اصطکاک سطح تسمه، احتمال انحراف نوار نقاله را افزایش می دهند.
تجمع مواد روی پولی
چسبیدن مواد به پولی ها، به خصوص به صورت نامتقارن، باعث برهم خوردن توازن آن ها می شود. این عدم تعادل، مسیر صحیح حرکت تسمه را تغییر داده و موجب انحراف نوار نقاله خواهد شد.
علل تناوبی انحراف نوار نقاله و بررسی چرخه های بروز آن
دلایل تناوبی انحراف تسمه نقاله خود شامل موارد مختلفی می باشد که می توان به تنظیم نامناسب پولی اسنب و کششی، بارگیری خارج از مرکز تسمه، انحراف نوار نقاله به دلیل اسپلایس نادرست و شرایط نامناسب تسمه نوار نقاله اشاره کرد که در ادامه به معرفی آن ها خواهیم پرداخت.
تنظیم نامناسب پولی های اسنب و کششی
نیاز است تا محور این پولی ها دقیقاً عمود بر مسیر حرکت تسمه قرار گیرد؛ در غیر این صورت، شل یا سفت شدن تسمه ایجاد شده و مسیر حرکت آن به طور دوره ای دچار تغییر می شود. این مشکل معمولاً باعث بروز انحراف های متناوب در طول عملکرد نوار نقاله می شود.
بارگیری خارج از مرکز
نحوه بارگذاری مواد روی تسمه نیز نقش مهمی در انحراف دارد. در حالت ایده آل، باید مواد به صورت متمرکز و عمودی روی تسمه ریخته شوند تا حرکت آن یکنواخت باشد. بارگیری خارج از مرکز باعث می شود که وزن و ضربه مواد، مسیر تسمه را منحرف کند و احتمال انحراف نوار نقاله به صورت تناوبی افزایش پیدا کند.
اسپلایس نادرست تسمه
از پارامترهای تاثیرگذار در انحراف متناوب تسمه که می تواند آن را تشدید کند، فرایند اسپلایس نادرست است. سطح تسمه باید صاف و یکنواخت باشد و هیچ گونه برآمدگی یا فرورفتگی نداشته باشد. در مواردی اسپلایس به درستی انجام نشود، ناپایداری در سطح تسمه ایجاد می شود و در نتیجه، نوار نقاله در حین حرکت به صورت تناوبی از مسیر اصلی خود منحرف می شود.
وضعیت نامناسب خود تسمه
هر گونه سایش، ترک، کشیدگی یا آسیب ساختاری در تسمه می تواند منجر به تغییر مسیر حرکت آن شود. این مشکلات ممکن است ناشی از طراحی نامطلوب در کارخانه یا نگهداری نادرست در حین استفاده باشند. برای جلوگیری از انحراف، تسمه های آسیب دیده باید تعمیر یا تعویض شوند تا عملکرد نوار نقاله به حالت پایدار بازگردد.
علل دائمی و ساختاری انحراف نوار نقاله
از دیگر دلایلی که باعث انحراف تسمه نقاله می شوند و در دسته دلایل دایمی انحراف نوار نقاله قرار می گیرند می توان به تنظیم نامناسب رولیک ها، چرخش افقی و عمودی رولیک ها، تنظیم نامناسب محور پولی و تنظیم نامناسب بغل بندها اشاره کرد که در ادامه به معرفی هر کدام از آن ها خواهیم پرداخت.
تأثیر تنظیم نادرست رولیک ها بر انحراف نوار نقاله
یکی از دلایل دائمی انحراف تسمه نقاله، عدم تنظیم صحیح رولیک ها است. رولیک ها وظیفه حفظ مسیر یکنواخت تسمه را بر عهده دارند و اگر سطح آن ها هم تراز نباشد، عملکرد تسمه دچار اختلال شده و مسیر حرکت آن به طور مداوم منحرف می شود.
چرخش افقی و عمودی رولیک ها
چرخش افقی رولیک ها باعث می شود تسمه به یک سمت رانده شود و احتمال انحراف افزایش پیدا کند. اگرچه در سیستم های دارای انحنا، کمی چرخش افقی ممکن است لازم باشد، در حالت عادی این وضعیت منجر به سایش لبه های تسمه و تغییر مسیر آن می شود.
چرخش عمودی رولیک ها نیز سطح تراز آن ها را بر هم می زند و عملکرد تسمه را تحت تأثیر قرار می دهد. عدم تقارن و زاویهگیری متفاوت رولیک ها در دو طرف تسمه، زمینه ساز انحراف مداوم آن خواهد بود.
تنظیم نامناسب محور پولی
محور پولی ها باید کاملاً عمود بر جهت حرکت تسمه قرار گیرد. وجود هر گونه خطا یا سهل انگاری در تنظیم آن ها می تواند باعث منحرف شدن مسیر تسمه نقاله و کاهش عملکرد سیستم شود.
تنظیم نادرست بغل بندها
بغل بندها نیز نقش مهمی در حفظ تعادل تسمه دارند. نصب یا تنظیم نادرست آن ها باعث وارد شدن نیروی نامتقارن به دو طرف تسمه و افزایش اصطکاک در یک لبه می شود که در نهایت به انحراف دائمی تسمه نقاله منجر خواهد شد.
بازرسی های فنی برای تشخیص و اصلاح انحراف نوار نقاله
برای بازرسی در ابتدا کار نیاز است تا خط مرکزی طولی نوار نقاله و خط مرکزی جانبی ردیاب از نظر هر گونه ناهماهنگی مورد بررسی قرار گیرد و در مواردی که مقدار این ناهماهنگی بالاتر از ۳ میلی متر بود نیاز است تا کل مجموعه از طریق سوراخ های نصب بلند در دو طرف تنظیم شود.
در گام بعدی نیاز است تا بررسی وضعیت صفحه صندلی های بلبرینگ نصب قاب سر و دم دستگاه و مقدار انحراف آن ها انجام شود و چنان چه این انحراف بالاتر از یک میلی متر باشد نیاز است تا این اجزا باید در یک صفحه تنظیم شوند. بررسی موقعیت مواد در حین جابجایی بر روی تسمه هم باید مورد توجه قرار بگیرد چرا که عدم بارگذاری درست و متعادل مواد بر روی تسمه می تواند با آسیب به این بخش از نوار نقاله و انحراف آن همراه باشد.
چگونه انحراف نوار نقاله را برطرف کنیم؟
برای اصلاح انحراف تسمه نقاله، چند عامل کلیدی باید بررسی و اصلاح شوند:
- هم راستایی محور درام: اگر محور درام محرک یا متحرک با خط مرکزی تسمه هم راستا نباشد، تسمه ممکن است سفت یا شل شده و مسیر خود را منحرف کند. با جابهجایی صندلی بلبرینگ در سمت مخالف انحراف، مسیر تسمه اصلاح می شود.
- قطر نامتوازن درام: چسبیدن مواد یا خطای طراحی می تواند باعث اختلاف قطر درام شود. برای رفع آن، سطح درام باید پاک سازی شود و در صورت نیاز، قطعه آسیب دیده با درام استاندارد جایگزین شود.
- تراز غلتک ها و بلبرینگ ها: موقعیت نادرست غلتک ها و بلبرینگ ها نسبت به خط مرکزی تسمه، باعث انحراف مداوم می شود. تنظیم دقیق آن ها متناسب با جهت انحراف، مسیر صحیح تسمه را بازمیگرداند.
انجام این تنظیمات توسط تکنسین های متخصص، تضمین کننده حرکت یکنواخت تسمه و جلوگیری از آسیب به سایر اجزای نوار نقاله است.